Poni\u017csze po\u017cegnanie zosta\u0142o odczytane podczas uroczysto\u015bci pogrzebowych prof. dr hab.
J\u00f3zefa Kwaterko, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w dniu 14 sierpnia 2023 r. w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
Szanowni Pa\u0144stwo,<\/p>\n\n\n\n
Nikt z nas nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u017cegnamy dzi\u015b wielkiego Profesora, Profesora przez du\u017ce P., cz\u0142owieka szerokich perspektyw, cz\u0142owieka du\u017cych koncepcji, wybitny umys\u0142. \u015awiadczy o tym jego dorobek naukowy.<\/p>\n\n\n\n
Profesor J\u00f3zef Kwaterko jest uznawany za jednego z najwi\u0119kszych specjalist\u00f3w w dziedzinie frankofonii ameryka\u0144skiej. By\u0142 jednym z prekursor\u00f3w bada\u0144 nad literatur\u0105 Quebecu w Polsce, przez d\u0142ugie lata kierownikiem Pracowni Bada\u0144 nad Cywilizacj\u0105 Francusko-Kanadyjsk\u0105 i Literatur\u0105 Quebecu dzia\u0142aj\u0105cej w Instytucie Romanistyki UW od 1982 roku. Profesor Kwaterko by\u0142 tak\u017ce za\u0142o\u017cycielem i liderem kilku stowarzysze\u0144 dzia\u0142aj\u0105cych na polu studi\u00f3w kanadyjskich i frankofo\u0144skich, w tym Europejskiego Towarzystwa M\u0142odych Badaczy Literatury Quebeckiej, Mi\u0119dzynarodowego Towarzystwa Bada\u0144 Quebeckich czy Polskiego Towarzystwa Bada\u0144 Kanadyjskich. \u0141\u0105cznie, Prof. Kwaterko jest autorem, wsp\u00f3\u0142autorem lub redaktorem ponad stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu prac naukowych. Wyk\u0142ada\u0142 w Polsce i zagranic\u0105, na takich uczelniach jak McGill University, Universit\u00e9 de Montr\u00e9al, Universit\u00e9 Laval, Uniwersytet Paris 13, Uniwersytet w Montpellier, w Limoges czy w Bordeaux. Poza licznymi pracami licencjackimi i magisterskimi, pod kierownictwem Prof. Kwaterko powsta\u0142o
sze\u015b\u0107 prac doktorskich.<\/p>\n\n\n\n
W uznaniu swych zas\u0142ug, Prof. Kwaterko otrzyma\u0142 liczne nagrody, takie jak odznaczenie \u201eCertificate of Merit\u201d, przyznane w 2015 roku przez International Council for Canadian Studies; Order Frankofon\u00f3w Ameryki przyznany w 2018 roku przez Conseil sup\u00e9rieur de la
langue fran\u00e7aise du Qu\u00e9bec, a tak\u017ce Governor General\u2019s International Award for Canadian Studies, przyznan\u0105 w tym roku. Nagrod\u0119 t\u0119 Profesor Kwaterko przyj\u0105\u0142 podczas spotkania w trybie zdalnym, a odebra\u0107 mia\u0142 ju\u017c osobi\u015bcie we wrze\u015bniu, podczas specjalnego spotkania
planowanego przez Polskie Towarzystwo Bada\u0144 Kanadyjskich i Ambasad\u0119 Kanady. Bycie Profesorem przez du\u017ce P. mia\u0142o r\u00f3wnie\u017c inny wymiar. \u017begnamy bowiem wielkiego humanist\u0119, rozumiej\u0105cego drugiego cz\u0142owieka, wra\u017cliwego na jego los i zawsze
gotowego do s\u0142u\u017cenia rad\u0105 i pomoc\u0105. I to chcieliby\u015bmy podkre\u015bli\u0107: Profesor Kwaterko nie tylko wspiera\u0142 i promowa\u0142 student\u00f3w czy doktorant\u00f3w, ale s\u0142u\u017cy\u0142 rad\u0105 tak\u017ce innym: kolegom i kole\u017cankom z Zak\u0142ady Literaturoznawstwa, mniej do\u015bwiadczonym badaczom i badaczkom, kt\u00f3rych spotyka\u0142 na konferencjach\u2026 Podajmy przyk\u0142ad: ostatnio go\u015bci\u0142 w naszym Instytucie doktorant z Saarbrucken. Profesor Kwaterko nie tylko si\u0119 z nim spotka\u0142, pokaza\u0142 mu warszawski Muran\u00f3w, doradzi\u0142 w sprawie doktoratu, ale nawet po\u017cyczy\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce po prostu ode\u015ble mu j\u0105 po przeczytaniu z Niemiec! To by\u0142o w\u0142a\u015bnie niezwyk\u0142e w Profesorze: ch\u0119\u0107 dzielenia si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105 (materia\u0142ami, ksi\u0105\u017ckami) z ka\u017cdym, kto tego potrzebowa\u0142! Dla ka\u017cdego znajdowa\u0142 wtedy czas! I inspirowa\u0142, nie tylko koleg\u00f3w i doktorant\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c student\u00f3w. Nie dziwi wi\u0119c, \u017ce jedna ze studentek rozpocz\u0119\u0142a prezentacj\u0119 zaliczeniow\u0105 od zdania: \u201eWybra\u0142am t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, bo profesor Kwaterko m\u00f3wi\u0142 nam, \u017ce ka\u017cdy kanadysta musi j\u0105 zna\u0107!\u201d. I wida\u0107 by\u0142o, \u017ce jest z tej inspiracji dumna!<\/p>\n\n\n\n
Zreszt\u0105 to inspirowanie, pomaganie, zaanga\u017cowanie, ujmijmy to szerzej \u2013 \u201egen spo\u0142ecznika\u201d i zachowania z niego wynikaj\u0105ce wychodzi\u0142y poza mury uczelni. Profesor Kwaterko by\u0142 cz\u0142owiekiem empatycznym, troskliwym wobec innych, gotowym do
anga\u017cowania si\u0119 \u2013 w wymiarze mikro \u2013 na przyk\u0142ad w zbi\u00f3rki \u015brodk\u00f3w potrzebnych na rehabilitacj\u0119 kolegi czy kole\u017canki, za\u015b w wymiarze makro \u2013 w nadzorowanie przyjazdu grupy dziesi\u0119ciorga student\u00f3w haita\u0144skich do Polski po tragicznym trz\u0119sieniu ziemi, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142o
ten kraj w 2010 roku. Wielu z nas \u2013 W\u0142adze Uniwersytetu, Wydzia\u0142u, \u00f3wcze\u015bni Dyrektorzy ds. studenckich, \u201eludzie dobrej woli\u201d zaanga\u017cowani w to przedsi\u0119wzi\u0119cie \u2013 mia\u0142o okazj\u0119 przekona\u0107 si\u0119 o determinacji i empatii profesora Kwaterko, ale r\u00f3wnie\u017c o duchu idealizmu, kt\u00f3rym niew\u0105tpliwie si\u0119 on odznacza\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Na zako\u0144czenie chcieliby\u015bmy podzieli\u0107 si\u0119 bardzo osobistym wspomnieniem. Wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bmy z Profesorem wystarczaj\u0105co d\u0142ugo, \u017ceby pozna\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, r\u00f3wnie\u017c trudnych i konfliktowych. Profesor Kwaterko s\u0142u\u017cy\u0142 nam swoim wsparciem, a jego autorytet i rozs\u0105dek pomaga\u0142 w rozwi\u0105zywaniu skomplikowanych spraw, zawsze w trosce i z trosk\u0105 o dobro Instytutu Romanistyki i jego pracownik\u00f3w. Niezwykle cenili\u015bmy w Profesorze Kwaterko to, \u017ce zabiera\u0142 g\u0142os w wa\u017cnych sprawach spo\u0142ecznych, cenili\u015bmy jego odwag\u0119 cywiln\u0105, jego nonkonformizm, jego nie-koniunkturalizm. Chcieliby\u015bmy, by wielu z nas, tak\u017ce w murach uczelni, przejawia\u0142o takie postawy i czerpa\u0142o wz\u00f3r z postawy Profesora.<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cemy tu nie wspomnie\u0107 o ca\u0142kiem \u201ecodziennym\u201d profesorze Kwaterko. Profesorze, kt\u00f3ry przesy\u0142a do sekretariatu kartki pocztowe z wakacji; kt\u00f3ry pokazuje nam zdj\u0119cia uwielbianego jamnika; kt\u00f3ry przesy\u0142a nam na Whatsapp filmik z haita\u0144skim ta\u0144cem;
kt\u00f3ry inicjuje wsp\u00f3lny \u015bpiew w sali 3014 na Dobrej 55; kt\u00f3ry \u015bmieje si\u0119, gdy s\u0142yszy \u017cart, \u017ce \u201eprofesor Kwaterko pokocha\u0142 Kanad\u0119 tak naprawd\u0119 za jej syrop klonowy\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Po informacji o odej\u015bciu Profesora rozdzwoni\u0142y si\u0119 telefony, zacz\u0119\u0142y przychodzi\u0107 liczne maile. Wyrazy wsp\u00f3\u0142czucia pochodz\u0105 i od tych, kt\u00f3rzy spotkali Profesora na swojej drodze tylko na chwil\u0119 i od tych, kt\u00f3rzy znali go bardzo dobrze. Mieliby\u015bmy ochot\u0119 przytoczy\u0107 je
tutaj wszystkie, ale nie ma na to czasu. Chcieliby\u015bmy jednak zako\u0144czy\u0107 t\u0142umaczeniem maila Dany\u2019ego Laferri\u00e8re\u2019a, znanego pisarza, cz\u0142onka Akademii Francuskiej, ale te\u017c \u2013 chyba w tym kontek\u015bcie przede wszystkim \u2013 przyjaciela Profesora:<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Maciej Smuk, Ma\u0142gorzata Soko\u0142owicz, Ma\u0142gorzata Molska, Monika Kulesza, Micha\u0142 Obszy\u0144ski, wraz z kole\u017cankami i kolegami z Instytutu Romanistyki UW<\/p>\n\n\n\n
J\u00f3zef by\u0142 i pozostaje moim drogim przyjacielem. Jest tak\u017ce wspania\u0142ym bratem haita\u0144skich student\u00f3w w Polsce. A poprzez swoje dzia\u0142ania, synem Haiti. Jego zwi\u0105zek z tym krajem si\u0119ga udzia\u0142u polskich \u017co\u0142nierzy i oficer\u00f3w w wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Jego przodkowie byli obecni w tym historycznym i kluczowym momencie dla wyzwolenia niewolnik\u00f3w na Santo Domingo, a on przej\u0105\u0142 pa\u0142eczk\u0119 po trz\u0119sieniu ziemi, sprawiaj\u0105c, \u017ce Polska na nowo, w namacalny spos\u00f3b sta\u0142a si\u0119 obecna na Haiti. Wci\u0105\u017c widz\u0119, jak podchodzi do najbardziej delikatnych kwestii z wielkim spokojem, kt\u00f3ry podpowiada trwa\u0142e rozwi\u0105zania. Spokojem, kt\u00f3ry nie t\u0142umi\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie straszliwego gniewu w obliczu jakiejkolwiek formy niesprawiedliwo\u015bci. I nieodpartego entuzjazmu w dzia\u0142aniu.
Nie mog\u0119 zapomnie\u0107 jego zara\u017aliwego u\u015bmiechu. M\u00f3j przyjaciel J\u00f3zef Kwaterko dokona\u0142 tego, czego nikt przed nim nawet sobie nie wyobra\u017ca\u0142 w relacjach polsko-haita\u0144skich, zar\u00f3wno na poziomie oficjalnym, jak i osobistym. Chocia\u017c cz\u0119sto widywano go pracuj\u0105cego nad konkretnymi projektami badawczymi w swojej bibliotece, mog\u0119 zapewni\u0107, \u017ce potrafi\u0142 r\u00f3wnie\u017c wyj\u015b\u0107 na ulic\u0119, gdy nadszed\u0142
czas, aby zaoferowa\u0107 swoje wsparcie tym, kt\u00f3rzy „nie maj\u0105 ust”, jak mawia\u0142 C\u00e9saire. Jestem wi\u0119c pewien, \u017ce zn\u00f3w wpadn\u0119 na niego gdzie\u015b pod drodze.
Bon voyage, Josef.
Dany Laferri\u00e8re<\/em><\/p>\n\n\n\n
Nie mamy w\u0105tpliwo\u015bci, Panie Profesorze, \u017ce zapewni\u0142 Pan sobie miejsce nie tylko w naszej dzia\u0142alno\u015bci naukowej, ale r\u00f3wnie\u017c w naszych wspomnieniach, w naszych anegdotach, w naszych sercach\u2026<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n