{"id":3152,"date":"2024-05-26T20:17:48","date_gmt":"2024-05-26T20:17:48","guid":{"rendered":"https:\/\/romanistyka.wn.uw.edu.pl\/?page_id=3152"},"modified":"2025-07-19T20:45:25","modified_gmt":"2025-07-19T20:45:25","slug":"miedzy-estetyka-buntu-a-afirmacja-swobody-artystycznej","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/romanistyka.wn.uw.edu.pl\/index.php\/granty-i-projekty\/miedzy-estetyka-buntu-a-afirmacja-swobody-artystycznej\/","title":{"rendered":"Mi\u0119dzy estetyk\u0105 buntu a afirmacj\u0105 swobody artystycznej"},"content":{"rendered":"\n

Tytu\u0142 projektu: Mi\u0119dzy estetyk\u0105 buntu a afirmacj\u0105 swobody artystycznej: rola i funkcje literatury w intelektualnym dyskursie kongres\u00f3w i festiwali sztuki Czarnych
Typ projektu: Grant nr 2020\/39\/D\/HS2\/00638 Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursu SONATA-16
Czas realizacji projektu: 36 miesi\u0119cy (2021-2024)
Kierownik Projektu: dr Micha\u0142 Obszy\u0144ski
Pracownicy IR odpowiedzialni za realizacj\u0119 projektu: dr Micha\u0142 Obszy\u0144ski
Otrzymane finansowanie: 174 870,00 z\u0142<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kr\u00f3tki opis projektu:<\/strong>
Celem projektu jest prze\u015bledzenie statusu literatury jako jednej z dziedzin kultury zaanga\u017cowanej w budowanie zar\u00f3wno to\u017csamo\u015bci narodowej w Afryce i na Karaibach jak i globalnej wsp\u00f3lnoty os\u00f3b o afryka\u0144skich korzeniach. Poszukiwanie ideologicznych determinant\u00f3w pracy pisarskiej i funkcji literatury w tak nakre\u015blonych ramach oparte jest na analizie dyskursu kongres\u00f3w i festiwali po\u015bwi\u0119conych sztuce Czarnych od 1956 roku do
dzisiaj. W zakres bada\u0144 wchodz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce wydarzenia: Pierwszy Kongres Czarnych Pisarzy i Artyst\u00f3w (Pary\u017c, 1956); Drugi Kongres Czarnych Pisarzy i Artyst\u00f3w (Rzym, 1959); Pierwszy \u015awiatowy Festiwal Sztuki Czarnych (Dakar, 1966); Pierwszy Festiwal Panafryka\u0144ski (Algier, 1969); Festiwal Zair 74 (Kinszasa, 1974), Drugi \u015awiatowy Festiwal Sztuki Czarnych (Lagos, 1977), Drugi \u015awiatowy Festiwal Panafryka\u0144ski (Algier, 2009), Trzeci \u015awiatowy Festiwal Sztuki Czarnych (Dakar, 2010), jak r\u00f3wnie\u017c pozaeuropejskie edycje festiwalu \u00c9tonnants Voyageurs, odbywaj\u0105ce si\u0119 w latach 2000-2013 (z przerwami) w Mali, na Haiti oraz w Republice Konga.
Analiza koncepcji i postulat\u00f3w, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 si\u0119 w ramach dyskursu (przyjmuj\u0105cego form\u0119 oficjalnych przem\u00f3w, referat\u00f3w wyg\u0142oszonych podczas konferencji, jak r\u00f3wnie\u017c oficjalnych tekst\u00f3w programowych) towarzysz\u0105cego poszczeg\u00f3lnym wydarzeniom, pozwala na prze\u015bledzenie procesu wy\u0142aniania si\u0119 kluczowych idei estetycznych, kt\u00f3re naznaczy\u0142y
produkcj\u0119 literack\u0105 ostatnich sze\u015bciu dekad, zw\u0142aszcza w krajach nale\u017c\u0105cych do dawnego francuskiego imperium kolonialnego w Afryce i na Antylach, jak r\u00f3wnie\u017c odbi\u0142y si\u0119 szerokim echem w\u015br\u00f3d \u015brodowisk literackich kraj\u00f3w takich jak Stany Zjednoczone czy Kanada. Koncentruj\u0105c si\u0119 na wypowiedziach pisarzy oraz tekstach, kt\u00f3re bior\u0105 literatur\u0119 za g\u0142\u00f3wny
punkt odniesienia, chodzi o ukazanie jak estetyczno-spo\u0142eczne programy literackie zmierzaj\u0105 od dezalienacji postkolonialnej do tw\u00f3rczo\u015bci g\u0142osz\u0105cej pe\u0142n\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 ideologiczn\u0105, przechodz\u0105c przez etapy takie jak zerwanie z redukcjonizmem rasowym, afirmacja nacjonalistyczna oraz utopijne w swej naturze koncepcje panafryka\u0144skie, wszystko to, zachowuj\u0105c wyczulenie na wzajemne zapo\u017cyczenia i interferencje pomi\u0119dzy
poszczeg\u00f3lnymi koncepcjami i programami jak r\u00f3wnie\u017c na nurty poboczne, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 si\u0119 niejako na marginesie g\u0142\u00f3wnych postulat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Publikacje wydane w ramach przygotowania i realizacji projektu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. \u00ab\u00a0Depestre: congressiste, \u00e9crivain des fronti\u00e8res et intellectuel postcolonial \u00bb, Interculturel Francophonies<\/em>, 47 juin-juillet 2025, pp. 103-125, https:\/\/open.icm.edu.pl\/handle\/123456789\/26010<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. \u00ab Entre l\u2019engagement socio-politique et l\u2019affirmation de la libert\u00e9 artistique. La litt\u00e9rature dans le discours des congr\u00e8s et des festivals d\u2019art noir \u00bb, in: Alexendre Gefen, Oana Pana\u00eft\u00e9, Cornelia Ruhe (sous la dir. de), L\u2019\u00e9crivain national par temps de mondialisation\/The National Writer in a Global Context<\/em>, Leiden-Boston, Brill, 2025, DOI:https:\/\/doi.org\/10.1163\/9789004724266_005<\/a>, pp. 51-72. AAM (open acces): https:\/\/open.icm.edu.pl\/handle\/123456789\/25813<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. \u00ab Revisiter l\u2019histoire de la renaissance africaine depuis le Canada : J\u2019irai danser sur la tombe de Senghor<\/em> (2014) de Blaise Ndala \u00bb, in: Cristina Brancaglion, Marco Modenesi, Oriana Palusci(sous la dir. de), Les cultures du Canada : au-del\u00e0 du pass\u00e9, vers l\u2019avenir<\/em>, Trento, Tangram Edizioni Scientifiche, 2024, pp. 73-85. Open access: https:\/\/open.icm.edu.pl\/handle\/123456789\/25817<\/a><\/li>\n\n\n\n
  4. \u201c\u00ab Le po\u00e9tique \u00bb comme un \u00ab produit de haute n\u00e9cessit\u00e9 \u00bb : refaire le monde \u00e0 travers l\u2019esth\u00e9tique selon les Manifestes (2021) d\u2019\u00c9douard Glissant et Patrick Chamoiseau \u00bb, in : Ferrero, Corinne, Arag\u00fc\u00e9s, Juan Manuel, Cr\u00e9er le pr\u00e9sent, imaginer l\u2019avenir. Dissidences po\/\u00e9thiques de la litt\u00e9rature et de la philosophie contemporaines<\/em>, Collection Dissidences \/ Disidenci@s 2, Pessac-Pau, PUPPA, 2024, 151-164, https:\/\/una-editions.fr\/le-poetique-comme-un-produit-de-haute-necessite\/<\/a>. Rozdzia\u0142 opublikowany r\u00f3wnlegle w przek\u0142adzie na j. hiszpa\u0144ski: \u201c\u00abLo Po\u00e9tico\u00bb como \u00abproducto de alta necesidad\u00bb: rehacer el mundo a trav\u00e9s de la est\u00e9tica seg\u00fan los Manifestes (2021) de \u00c9douard Glissant y Patrick Chamoiseau\u201d, w : Juan Manuel Arag\u00fces, Corinne Ferrero, Disidencias. (Po)\u00e9ticas de la subversi\u00f3n<\/em>, Zaragoza, Prensas de la Universidad de Zaragoza, str. 255-273 (przek\u0142ad Corinne Ferrero i Juan Manuel Arag\u00fces).<\/li>\n\n\n\n
  5. \u00ab La litt\u00e9rature face au racisme dans le discours intellectuel contemporain au Qu\u00e9bec \u00bb, \u00c9cho des \u00e9tudes romanes<\/em>, 20<\/em>(1-2), 65-78. doi: 10.32725\/eer.2024.006, https:\/\/eer.cz\/artkey\/eer-202401-0006_la-litterature-face-au-racisme-dans-le-discours-intellectuel-contemporain-au-quebec.php<\/a><\/li>\n\n\n\n
  6. \u00ab De Black Power \u00e0 Black Lives Matter Canada : le discours culturel de la lutte contre les discriminations au Canada depuis 1960 \u00e0 nos jours \u00bb, in : Dagmara Drewniak, Ewelina Feldman-Ko\u0142odziejuk, Joanna Warmuzi\u0144ska-Rog\u00f3\u017c, Piotr Sadkowski, Exclusion&Inclusion in\/au Canada<\/em>, G\u00f6ttingen, Vandenhoeck & Ruprecht Verlage (Unipress), 2024, str. 131-140.<\/li>\n\n\n\n
  7. \u00ab Un Ha\u00eftien en Pologne : les traductions polonaises des \u0153uvres de Jacques Stephen Alexis \u00bb, \u00c9tudes carib\u00e9ennes<\/em>, 11\/2023, b.s.,
    https:\/\/journals.openedition.org\/etudescaribeennes\/28934<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
  8. \u00ab Autour des congr\u00e8s des \u00e9crivains et artistes noirs et des festivals panafricains \u2013 entretien avec Sarah Frioux-Salgas \u00bb, Cahiers ERTA<\/em>, 35\/2023, str. 125-148, DOI: 10.4467\/23538953CE.23.027.18477,
    https:\/\/ejournals.eu\/fr\/journal\/cahiers-erta\/article\/autour-des-congres-des-ecrivains-et-artistes-noirs-et-des-festivals-panafricains-entretien-avec-sarah-frioux-salgas<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
  9. \u00ab D\u00e9finir l\u2019Afrique par la litt\u00e9rature \u2013 le litt\u00e9raire comme vecteur de l\u2019africanit\u00e9 dans le discours des Congr\u00e8s des \u00e9crivains et artistes noirs (Paris, 1956 et Rome, 1959) \u00bb, Studia Romanica Posnaniensia<\/em>, 50\/2023, str. 83-95, https:\/\/doi.org\/10.14746\/strop.2023.50.1.6<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
  10. \u00ab Entre le ludique, l\u2019engagement social et la r\u00e9\u00e9criture des canons occidentaux : Romancero aux \u00e9toiles (1960) de Jacques Stephen Alexis. \u00bb, in: Tomasz Sowboda i Jean-Louis Tilleuil (red.) Raconter, un acte culturellement marqu\u00e9<\/em>, Louvain-la-Neuve, Academia\/L\u2019Harmattan, collection \u00ab Texte-Image \u00bb, 2022, str. 21-36.<\/li>\n\n\n\n
  11. \u00ab Entre la festivalisation et l\u2019aspiration normative : le festival \u00c9tonnants Voyageurs et les enjeux de la vie litt\u00e9raire francophone contemporaine \u00bb, French Studies in Southern Africa<\/em>, 52\/2022, str. 17-32, https:\/\/open.icm.edu.pl\/items\/57673172-da08-43a2-9fc5-515265586820<\/a>. Przedruk: \u00ab Entre la festivalisation et l\u2019aspiration normative : le festival \u00c9tonnants Voyageurs et les enjeux de la vie litt\u00e9raire francophone contemporaine \u00bb, Revue japonaise de didactique du fran\u00e7ais<\/em>, no<\/sup> 1-2, vol 18\/2023, str. 198-212, DOI : https:\/\/doi.org\/10.24495\/rjdf.18.1-2_198<\/a>. Artyku\u0142 wybrany do przedruku w ramach umowy partnerskiej mi\u0119dzy czasopismami. <\/li>\n\n\n\n
  12. \u00ab Entre l\u2019utopie et la r\u00e9volte contre le n\u00e9ocolonialisme aux Antilles fran\u00e7aises: \u201cManifeste pour un projet global\u201d (2000) et \u201cManifeste pour les \u2018produits\u2019 de haute n\u00e9cessit\u00e9\u201d (2009) \u00bb, Anales de Filolog\u00eda Francesa<\/em>, 30\/2022, str. 291-307, DOI : https:\/\/revistas.um.es\/analesff\/article\/view\/506521<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
  13. \u00ab From Paris and Rome to Quebec – reading Fanon in radical Montreal intellectual circles of the 1960s \u00bb, Canada&Beyond<\/em>, 10\/2021, str. 87-113, https:\/\/doi.org\/10.14201\/candb.v10i87-113<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
  14. \u00ab Entre le discours programmatique et le manifeste en action : le Premier festival mondial des arts n\u00e8gres (Dakar, 1966) et le Premier festival panafricain (Alger, 1969) \u00bb, French Studies in Southern Africa<\/em>, 51.1 \u2013 2021, numer specjalny \u00ab Les manifestes litt\u00e9raires et artistiques d’Afrique francophone. Formes et enjeux \u00bb, str. 131-148, https:\/\/depot.ceon.pl\/handle\/123456789\/22409<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
  15. \u00ab Entre le panafricanisme, la N\u00e9gritude et le francocentrisme: la place de l\u2019anthologie Poezja Czarnej Afryki (1962) de Bruno Durocher dans l\u2019espace des litt\u00e9ratures noires au milieu du XX \u00e8me si\u00e8cle \u00bb, in : Gary D. Mole, Bruno Durocher: l’homme aux mille visages<\/em>, Pary\u017c, Caract\u00e8res, 2021, str. 93-112.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Konferencje z wyg\u0142oszeniem referatu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n
    9-15.06.2025, Uniwersytet Kapsztadzki, Kapsztad<\/td>39. Kongres CIEF (Conseil International d\u2019\u00c9tudes Francophones) \u00abCirculation(s)\u00bb, Wyg\u0142oszenie referatu \u00ab Vers un univers litt\u00e9raire transculturel et translingue : les enjeux et les postulats du Congr\u00e8s des \u00e9crivains de la Cara\u00efbe (2008-2017) \u00bb.<\/td><\/tr>
    23-25.05.2024, UJ, Krak\u00f3w<\/td>VII Kongres Afrykanist\u00f3w Polskich. Wyg\u0142oszenie referatu \u201eNowe „pisanie Afryki” – rola literatury we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie intelektualnym Les Ateliers de la pens\u00e9e de Dakar\u201d<\/td><\/tr>
    6-7.12.2023, Wydzia\u0142 Neofilologii UW, Warszaw<\/td>2nd<\/sup> International Congress Humanities – Society \u2013 Identity, panel pt. Beyond Borders: The Evolution of Interdisciplinary Perspectives in Francophone Literature<\/em>. Wyg\u0142oszenie referatu \u00ab Histoire, langue et litt\u00e9rature : la d\u00e9colonisation des esprits et des imaginaires vue d\u2019Afrique et du Qu\u00e9bec \u00bb.<\/td><\/tr>
    29.11-01.12.2023, Universit\u00e0 di Studi di Milano, Mediolan<\/td>Kongres W\u0142oskiego Towarzystwa Bada\u0144 Kanadyjskich pt. \u00ab Les cultures du Canada : au-del\u00e0 du pass\u00e9, vers l\u2019avenir \u00bb. Wyg\u0142oszenie referatu \u00ab Revisiter l\u2019histoire de la renaissance africaine depuis le Canada : J\u2019irai danser sur la tombe de Senghor (2014) de Blaise Ndala et sa place dans la litt\u00e9rature noire canadienne \u00bb.<\/td><\/tr>
    28-30.06.2023, Universit\u00e9 Bordeaux-Montaigne, Bordeaux, Francja<\/td>Mi\u0119dzynarodowa konferencja \u00ab Utopie africaines \/ Afrodystopie. Repr\u00e9sentations litt\u00e9raire, m\u00e9diatiques et culturelles \u00bb. Wyg\u0142oszenie referatu \u00ab Une utopie inspirante : le mouvement pacifiste et le discours anticolonial du panafricanisme des ann\u00e9es 1940-50 \u00bb.<\/td><\/tr>
    20-23.10.2022, Universit\u00e9 de Boh\u00eame du Sud, Universit\u00e9 Masaryk de Brno, Universit\u00e9 Charles, \u010cesk\u00fd Krumlov, Czechy<\/td>Mi\u0119dzynarodowa konferencja \u00ab Journ\u00e9es qu\u00e9b\u00e9coises \u00e0 \u010cesk\u00fd Krumlov : linguistique, litt\u00e9rature, traductologie \u00bb. Wyg\u0142oszenie referatu \u00ab Le racisme au Qu\u00e9bec dans la fiction litt\u00e9raire et le discours essayistique contemporain \u00bb.<\/td><\/tr>
    21-23.09.2022, Uniwersytet w Bia\u0142ymstoku, Bia\u0142ystok<\/td>9. Kongres Polskiego Towarzystwa Bada\u0144 Kanadyjskich \u201eVoix\/Voie du Canada: exclusion et inclusion\u201d, Bia\u0142ystok. Wyg\u0142oszenie referatu \u201eDe Black Power \u00e0 Black Lives Matter : le discours culturel de la lutte anti-raciste au Canada\/Qu\u00e9bec depuis 1960 \u00e0 nos jours\u201d.<\/td><\/tr>
    5-6.09. 2022, Universit\u00e9 Caen, Universit\u00e9 d\u2019Anvers, And\u00e9, Francja<\/td>Mi\u0119dzynarodowa konferencja \u00ab Ha\u00efti au Moulin d\u2019And\u00e9 \u00bb. Wyg\u0142oszenie referatu \u00ab Un Ha\u00eftien en Pologne : les traductions polonaises de Jacques Stephen Alexis \u00bb.<\/td><\/tr>
    20-22.06. 2022, Universita di Trento, Trydent, W\u0142ochy<\/td>36. Kongres CIEF (Conseil International d\u2019\u00c9tudes Francophones) \u00abZones de contact, zones de conflit \u2013 convergences et divergences francophones\u00bb, Trydent, Wyg\u0142oszenie referatu \u00ab Entre la festivalisation et l\u2019aspiration normative : le festival \u00c9tonnants Voyageurs et les enjeux de la vie litt\u00e9raire contemporaine \u00bb.<\/td><\/tr>
    28.02-02.03.2022,
    Pau, Universit\u00e9 de Pau et des Pays de l\u2019Adour, Francja

    <\/td>    		Mi\u0119dzynarodowa konferencja \u00ab Cr\u00e9er le pr\u00e9sent, imaginer l\u2019avenir \u00bb. Wyg\u0142oszenie referatu: \u00ab Les manifestes <\/em>(2021) d\u2019Edouard Glissant et Patrick Chamoiseau : entre l\u2019utopie, l\u2019anti-imp\u00e9rialisme et la r\u00e9volte contre le n\u00e9o-colonialisme contemporain \u00bb.<\/td><\/tr>
    17-18.11.2021 \/  Universit\u00e4t Klagenfurt \/ Uniwersytet Warszawski \/ online<\/td>Mi\u0119dzynarodowa konferencja \u201eWind, der weht: Gesellschaftliche und politische Wandlungen im 20. und 21. Jahrhundert\u201d. Wyg\u0142oszenie referatu: \u201cBetween Borders – the Status of the Writer in the Discourse of Black Arts Congresses and Pan-African Festivals\u201d.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Wyk\u0142ady prezentuj\u0105ce wyniki bada\u0144 zrealizowanych w ramach projektu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Wyk\u0142ad w ramach serii Wyk\u0142ady Akademickiego Towarzystwa Romanist\u00f3w Polskich Plejada, pt. \u00ab Paris (1956) \u2012 Dakar (2019) : la litt\u00e9rature au service des communaut\u00e9s africaines et afro-descendantes dans le discours des Congr\u00e8s des \u00e9crivains et artistes noirs et des Ateliers de la pens\u00e9e de Dakar \u00bb, 18.05.2024, Akademickie Towarzystwo Romanist\u00f3w Polskich Plejada, online.<\/p>\n\n\n\n

    Wyk\u0142ad go\u015bcinny w ramach CANADA WEEK (18-22.03.2023) pt.: Od \u201eBlack is Beautiful do Black Lives Matter \u2013 politycznokulturowa afirmacja czarnosk\u00f3rej mniejszo\u015bci w Kanadzie od lat 1960 do dzi\u015b. 19.03.2024, Wydzia\u0142 Anglistyki, UAM, Pozna\u0144.<\/p>\n\n\n\n

    Wyk\u0142ad go\u015bcinny pt. \u00ab En qu\u00eate d\u2019un langage universel. La d\u00e9colonisation de la langue et de la litt\u00e9rature dans les postulats des congr\u00e8s des \u00e9crivains et artistes noirs \u00bb wyg\u0142oszony w ramach seminarium prof. Cristiny Brancalion, 11.05.2023, Universit\u00e0 di Studi di Milano, Mediolan.<\/p>\n\n\n\n

    \u201eFunkcja festiwali literackich we wsp\u00f3\u0142czesnej debacie o literaturze na przyk\u0142adzie festiwali panafryka\u0144skich z lat 1960-70 oraz festiwalu \u00c9tonnants Voyageurs
    (Francja)\u201d, 29 marca 2022, Forum literaturoznawcze Wydzia\u0142u Neofilologii UW, https:\/\/youtu.be\/WJj4mh4q_mE<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Wybrane dzia\u0142ania badawcze zrealizowane w ramach projektu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n